فایل صوتی منتشرنشده
از نی استاد محمّد موسوی ostad mohammad moosavi
+ تار امیر حشمتی amir heshmati
بزم خصوصی در قم
منزل حاج احمد رضوانی
آذر ۶۷ شمسی
فایل ناقص (۵ دقیقهای) >> اینجا
برای دریافت فایل کامل (۲۰ دقیقهای) با ایمیل qom.reza@yahoo.com
مکاتبه کنید!
فایل صوتی منحصر به فردی
از مرحوم سید جواد ذبیحی
seiied javad zabihi
که پدربزرگ یکی از دوستانم به نام محمّدعلی خانی آرانی با ضبط صوت دستیاش در ظهر پنجشنبه اوّل ذیحجّه سال ۱۳۵۵ شمسی از مدّاحی و مصیبتخوانی مرحوم سیّد جواد ذبیحی در جمع حاضران در منطقهی بیتالاءحزان فاطمهی زهرا (س) در مدینهی منوّره ضبط کرده است.
>>> اینجا
طالبان دریافت نسخهی کامل این فایل
با ایمیل qom.reza@yahoo.com
مکاتبه کنند.
تماس تلفنی دوستی به نام کرمی از دزفول در روز جمعه ۱۸/۲/۸۸ که خودش را کارمند بیمه معرّفی کرد و بابت نوارها و اصوات مرحوم ذبیحی که در اینترنت منتشر کردهام، تشکّر کرد،شوق قراردادن این فایل را که در آذر ۸۷ به دستم رسید. در بنده ایجاد کرد.
ساقی بده پیمانهای زان می که بیخویشم کند / بر حسن شورانگیز تو عاشقتر از پیشم کند
دکلمهی: حسن اعرابی
آواز: رضا شیخ محمّدی
>>> اینجا
آوازم در مایهی سهگاه به همراه ضرب حسین فردی
ای ترک آتشرخ بیار آن آب آتشفام را
وین جامهی نیلی ز من بستان و در ده جام را
آنلاین گوش کنید و اگر خواستید، دانلود کنید >>> اینجا
آواز من در مایهی دشتی در خلوت پارکینگ منزلمان در قم
به یاد محصول تمام دوستیها و دوستیابیهابم: لعبتی از جنس فلسفه و وسوسه
۴ فروردین ۸۸ / بر روز غزل حافظ:
ای دل به کوی عشق گذاری نمیکنی / اسباب جمع داری و کاری نمیکنی
برای شنیدن آنلاین یا دانلود به اینجا بروید!
اگر موسیقی اصیل ایرانی را به یک کشور تشبیه کنیم، دستگاهها در حکم شهرهای بزرگ این کشور است. این دستگاهها در یک تقسیمبندی عبارتند از: شور، ماهور، همایون، سهگاه و چهارگاه.
برخی از این شهرها به لحاظ وسعت، شهرکهایی را نیز تحت تابعیّت خود دارند. دستگاه شور پنج زیرمجموعه به اسامی: ابوعطا، دشتی، بیاتترک (بیات زند)، افشاری و نوا دارد و ماهور، راستپنجگاه را و همایون، بیات اصفهان را تحت پوشش میگیرد. به هر یک از این شهرکها مقام یا آواز گفته میشود.
گوشهها هم در واقع، کوچههای این شهرها و شهرکها را تشکیل میدهند. البتّه برخی کوچهها خود دارای فرعی هستند. برای مثال گوشهی کردبیات خود از پسکوچههایی چند تشکیل یافته است.
در میان پنج دستگاه اصلی موسیقی اصیل ایرانی، «شور» دارای جایگاه ممتازی است و بدان «امّالآواز» اطلاق میشود، چرا که از بسیاری از دیگردستگاهها بدان گریز میزنند و در نغمات آن چرخش میکنند و دوباره به دستگاه قبل باز میگردند.
کلاسهای ردیف آوازی، اغلب با تدریس نغمات شور آغاز میشود.
یکی از گوشههای زیبای دستگاه شور، گریلی یا گرایلی نام دارد که از سه پسکوچه تشکیل میشود که هر کدام از آنها را در یک جلسه به هنرجو تدریس میکنند و به او فرصت میدهند تا در خلال یک هفته روی درس، مشق کند.
گوشهی گرایلی الزاماً بر روی اشعاری دارای وزن عروضی «مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن (مفاعیلان)» قابل اجراست.
ده سال پیش نگارندهی این سطور درس ردیف را در حوزهی هنری سازمان تبلیغات اسلامی قم در جنب مصلاّی این شهر در نزد حاج داود چاووشی (استاد ردیف که نزد اساتید سلف این شهر نظیر مرحوم حاج اکبر شحام و بعدترها استاد حمیدرضا نوربخش شاگرد برجستهی حضرت شجریان تلمّذ کرده بود) تعلیم میدید. چاووشی گوشهی گرایلی را روی این سه بیت معروف از خواجه حافظ و در خلال سههفته به من آموخت:
بیا تا گل برافشانیم و می در ساغـــــر اندازیـم
فلک را سقف بشکافیم و طرحی نو در اندازیـم
اگر غم لشکر انگیزد که خون عاشقـــــــان ریزد
من و ساقی به هم سازیم و بنیادش براندازیم
بهشت عدن اگر خواهی بیا ما به میخانــــــــــه
که از پای خمت یکسر به حوض کوثـــــر اندازیم
این ابیات، انطباق خوبی بر گوشهی گریلی دارد و معنای مورد نظر شاعر به کمک ریتم و ضرباهنگ گوشه به خوبی القا میشود. تنها به دو نکته میتوان انگشت اشکال و انتقاد نهاد:
یکی تحمیل ضمّه به فای سقف است و دیگری فاصلهانداختن بین برافشانی، بشکافی، سازی و مو. که صلاح و صحیح نیست. گوش کنید به سه درسی که استاد چاووشی ده سال پیش به بنده دادند:
درس گرایلی قسمت اول / درس گرایلی قسمت دوم / درس گرایلی قسمت سوم
جالب است که گروه سرود رادیو معارف که برنامههایش را در قم تولید و در سراسر کشور پخش و روی آنتن میفرستد، گوشهی گرایلی را دقیقاّ بر روی همان شعر ردیف، به سرپرستی امیر زینلی (تعزیهخوان و ردیفدان موسیقی اصیل ایرانی) و با شرکت خوانندگانی چون داود چاووشی و ذبیحالله معصومی که جملگی از شاگردان حمیدرضا نوربخش هستند، در استودیو اجرا کردند. با آنکه به ادّعای چاووشی این اجرا بدون تمرین قبلی و در یک نوبت ضبط شد، از حداقلّ استاندارد لازم برای پخش سراسری برخوردار بود و بارها از رادیوی مزبور پخش گردید.
گرایلی اجرا توسط گروه سرود رادیو معارف قم
در ادامهی پست شما را به شنیدن تصنیف گرایلی با همکاری استاد محمّدرضا شجریان، فرامرز پایور و رحمتالله بدیعی جلب میکنم. این فایل صوتی برگرفته از گلهای تازه شماره 166 است. شعری که گرایلی بر روی آن اجرا شده این است:
شبی مجنون به لیلی گفت که ای محبوب بیهمتا /تو را عاشق شود پیدا ولی مجنون نخواهد شد / خدا را چون دل ریشم قراری بست با زلفش / بفرما لعل نوشين را كه زودش با قرار آرد / دلا دیشب چه میکردی تو در کوی حبیب من / الهی خون شوی ای دل تو هم گشتی رقیب من / شب صحبت غنیمت دان که بعد از روزگار ما/ بسی گردش کند گردون بسی لیل و نهار آرد >>> اینجا
استاد حسین علیزاده هم در نوار خوب «نوبانگ کهن» از گوشهی گرایلی سود برده است. ابیاتی که خوانندگان در این نوار با همخوانی آن به اجرای پرحسّ و حالی از گرایلی مبادرت میورزند، از حافظ است:
غلام آن سبکروحم که با من سر گران دارد جوابش تلخ و پنداری شکر زیـــــر زبان دارد
محبّت با کسی دارم کزو با خود نمیآیــــــد چو بلبل کز نشـــاط گل، فراغ از آشیان دارد
خوش آمـد باد نوروزی به صبـح از باغ پیروزی به بوی دوستان ماند، نه بوی بوستان دارد
با آنکه تناسب این غزل برای اجرای گوشهی گریلی، از غزل «بیا تا گل برافشانیم و می در ساغر اندازیم» کمتر است، امّا مشکلات اشارهشدهی غزل مذکور را ندارد. تنها به خاطر جبر انطباق موسیقی گوشه بر آن، آهنگساز ناچار از کششهای اضافی در مصوّت واو در کلمهی دوستان و بوستان شده است.
>>> اینجا
حالا اجرای گوشهی گرایلی توسّط محمّدرضا لطفی و گروه شیدا را در اینجا بشنوید.
در آخر حقیر رضا شیخمحمّدی بر روی ابیاتی از غزل سعدی، برای اوّلین بار گوشهی زیبای گریلی را مشق کردم:
گرم باز آمدی محبوب سیمانـــدام سنگیـــندل/ گل از خــــــــــــــارم برآوردی و خار از پا و پا از گل
گروهی همنشیــن من، خلاف عقل و دین من / بگیرند آستین من، که دست از دامنـــش بگسل
ز عقل اندیشههـــا زاید که مردم را بفرسایـــــد/ گرت آسودگی باید، برو عاشق شو ای عاقـــــــل
در این معنی سخن باید، که جز سعدی نیاراید/ که هرچ از جان برون آید، نشیند لاجــــــرم بر دل
>>> اینجا
این پست را تقدیم میکنم به حاصل همهی دوستیها و دوستیابیهایم:
لعبتی از جنس فلسفه و وسوسه
اوّل آذر ۸۷ / مایهی اصفهان >>> اینجا
مایهی بیاتترک >>> اینجا
به همراهی ضرب رضا احسانپور
در مایهی اصفهان
۲۳ آبان ۸۷
منزل امیر گرامی
قم، خیابان باجک
>>> اینجا
پست آوازها و مناجاتهای مرحوم ذبیحی
با افزودن فایل صوتی:
مناجات مرحوم ذبیحی در مایهی دشتی
آپدیت شد.
>>> اینجا
سینهها بینم ز سوز هجر تو بریان شده
دیدهها بینم ز درد عشق گریان آمده
و نیز:
آواز ذبیحی در مایهی سهگاه
که در شب آخر رمضان از رادیو ایران در زمان سابق
پخش شده است
کی رفتهای ز دل که هویدا کنم تو را
کی بودهای نهفته که پیدا کنم تو را
>>> اینجا
آواز بیاتترک رضا شیخ محمدی
با سهتار ابوالفضل مثقالی و ضرب سیّد پیمان حسینی
بر روی غزل سعدی:
ما همه چشمیم و تو نور ای صنم
و غزل حافظ:
هزار دشمنم ار میکنند قصد هلاک
گرم تو دوستی از دشمنان ندارم باک
۱۸ شهریور ۸۷ / قم، پارکینگ منزل شیخ
در حضور ابوالفضل خزاعی
دوست علاقمند به موسیقیام: «حسین فردی» که دستی هم در ساخت و ساز ساختمان دارد
و به سفرهای ماءموریّتی به کیش و بم میرود،
در اوایل ماه جاری (خرداد ۸۷) از کیش به من زنگ زد
و همانجا درجا از من خواست که پشت تلفن برایش آوازی در دستگاه چهارگاه بخوانم.
در پارکینگ سقفبلند منزلمان در قم که دفتر کارش کردهام، نشسته بودم،
از کوچه رهگذران میگذشتند و گاه ماشین و موتوری عبور میکرد.
قبول دعوت کردم و آوازی که در آن از گوشههای مختلف دستگاه چهارگاه نظیر:
رجز و هدی، پهلوی استفاده شده، خواندم
و به عادت همیشه قبل از شروع خواندن، دستگاه ضبط صدا را روشن کردم.
حاصل کار را شما هم بشنوید. امیدوارم که لذّت ببرید:
>>> اینجا
ـــــــــــــــــــــــــــ
آرشیو
آوازها و مناجاتهای
مرحوم سید جواد ذبیحی
seiied javad zabihi
ـــــــــــــــــــــــــــ
ادامه مطلب
تحریرهای زلال و صدای پخته و جاافتادهی جهاندار را از نوار قبلی او صبح مشتاقان خوب به یاد دارم و نیز خوب میدانم که استاد شجریان همواره از جهاندار به عنوان یکی از بهترین شاگردانش یاد میکند و در توضیحی که ضمیمهی نوار «صبح» منتشر شده است، به این نکته اذعان میکند.
در نوار «نقش پندار» هم شاهد هنرنمایی این خواننده هستیم و نغمات مایهی اصفهان را با حنجرهی آمادهی او میشنویم و لذت میبریم.
اما در این نوار یک خبط و خطای نابخشودنی از خواننده سرمیزند که بسیار عجیب و غریب به نظر میرسد. وقتی خوانندهای در حدّ علی جهاندار و در این سطح از کار حرفهای آواز دست به تولید میزند، وسواس بیشتری از او انتظار میرود؛ به خصوص که او در زمینهی تولید فرآوردههای موسیقی کمکار هم هست.
در بیت آخر از این غزل زیبای حافظ که:
«صنما با غم عشق تو چه تدبیر کنم» شاعر میگوید:
«نیست امّید صلاحی ز فسادٍ حافظ / چون که تقدیر چنین است، چه تدبیر کنم؟»
اما معالاءسف خواننده در مقام ادای بیت مرتکب اشتباه بزرگی میشود. به جای اینکه کلمهی «فساد» را به کلمهی «حافظ» اضافه کند، کسرهی حرف دال از کلمهی «فساد» را به سکون و مکث بدل میکند و با این کار هم وزن شعر مختل میشود و هم معنا. بدتر اینکه او مصراع را دوبار تکرار میکند و بر خطا تاءکید میکند.
در مصراع دوم نیز خطای دیگر را میشنویم که البته درصد قبحش کمتر است. شاعر میگوید:
«چون که تقدیر چنین است، چه تدبیر کنم»
خواننده در مقام ادای این مصراع، حرف ساکن ت را در کلمهی است با ضمه ادا میکند.
در واقع او در این بیت، حرفی را که باید ساکن ادا کند، متحرک میخواند و متحرک را ساکن میکند.
به وضوح پیداست که این نوار از کنترل نهایی یک ادیب و شعرشناس عبور نکرده است.
باز هم تاءکید میکنم که بنده همواره از علاقمندان و مدافعان و مروّجان صدای «علی جهاندار» بودهام و نوار زیبا و مانای «صبح مشتاقان»ش را بارها و بارها شنیده و حتی برخی تحریرهایش را در کوه و دشت، تقلید کردهام و این مطلب را یک بار هم خدمت خود ایشان در تالار وحدت در مراسمی با حضور آقای شجریان ابراز کردم. چند دو فایل صوتی را ضمیمهی پست حاضر میکنم:
۱. بخشی از نوار «نقش پندار» که خواننده در آن مرتکب خطا شده است.
>>> اینجا را کلیک کنید!
۲. لحظهای که حقیر در سالن انتظار تالار وحدت در تاریخ ۷/۷/۱۳۸۴در مراسم خانهی موسیقی با حضور استاد شجریان، نزد «علی جهاندار» رفتم و با ایشان گفتگو کردم و تحریر نوار «صبح مشتاقان» ایشان را درگوشی برایشان اجرا کردم.
>>> اینجا را کلیک کنید!
۳. نوار «نقش پندار» به طور کامل: طرف اول / طرف دوم
===============
امیدواریم استاد علی جهاندار از این حیث، دیگر از استادش محمدرضا شجریان تبعیت نکرده باشد! در مواردی شاهدیم که شجریان نیز در اجراهای خصوصی و حتی کنسرتهایش که بعداّ به صورت شرکتی به بازار آمده، مرتکب خطای ادبی شده است. در نوار «رسوای دل» طرف آ، دقیقهی ۵۵/۱۵ در آواز دچار خطای وزنی میشود. استاد، بیت زیبای سعدی را که صحیحش این است:
«اگر مراد نصیحتکنان ما این است / که ترک دوست بگویم تصوری است محال» به صورت: «بگوییم» که موجب اختلال در وزن شعر شده است، ادا میکند و او نیز چون جهاندار، با تکرار، دوبار برخطا پای میفشرد. ظاهراّ آنچه استاد را به خطا انداخته است، ضمیر جمع «ما» در مصراع نخست این بیت است.
برای شنیدن فایل صوتی این خطا >>> اینجا را کلیک کنید!
